Đọc vị tâm tính bản thân: Tại sao cùng một sự việc nhưng mỗi người lại khổ theo cách khác nhau

Xin chào, hôm nay thầy muốn mời các bạn đọc cùng nhìn lại bản thân thông qua “tính cách” hay thói quen cơ bản của tâm hồn, đây là phương pháp mà các bậc thầy thiền định đã sử dụng từ lâu. Thầy không xem vận mệnh sẽ đưa bạn đến đâu, mà xem tâm hồn bạn có xu hướng “đi vào lối mòn” như thế nào, vì khi đã thấy rõ lối đi của tâm hồn, bạn có thể chọn một con đường mới.

Những tính cách chính thường gặp trong cuộc sống hàng ngày

• Tham tính (Raga-carita) Tâm yêu cái đẹp, chú trọng chi tiết, muốn mọi thứ trông thật hoàn hảo. Đau khổ khi những thứ mình gắn bó thay đổi hoặc không còn hoàn hảo như trước.

• Sân tính (Dosa-carita) Tâm nhạy cảm với sự bất công và thiếu sót, nói thẳng, làm thật nhưng dễ nổi nóng. Đau khổ khi cảm thấy bị xúc phạm hoặc bị phớt lờ.

• Si tính (Moha-carita) Tâm do dự, mơ hồ, khó quyết định, nhìn vấn đề thì thấy buồn ngủ, uể oải. Đau khổ vì không thấy rõ lối thoát.

• Tầm tính (Vitakka-carita) Tâm hay suy nghĩ, tưởng tượng xa xôi, luẩn quẩn với câu hỏi “nếu như”. Đau khổ vì chuyện chưa xảy ra nhưng tâm đã chuẩn bị đón nhận trước rồi.

• Saddhacarita (Người thiên về đức tin) Tâm dễ tin và có đức tin, ấm áp, nhanh chóng tin tưởng người khác, đau khổ khi những gì mình tin tưởng bị lung lay

• Buddhicarita (Người thiên về trí tuệ) Tâm thích suy ngẫm tìm lý do, điềm tĩnh, cẩn trọng, đau khổ khi suy nghĩ quá nhiều mà không hành động hoặc khi xa rời cảm xúc của chính mình

Góc nhìn mà nhiều người bỏ qua

Charita (tính cách/tập khí) không phải là tốt hay xấu, nó chỉ là “thói quen” của tâm. Vì vậy, người cùng tính cách có thể sử dụng nó để tạo ra lợi ích. Dosacarita (người nóng tính) nếu được rèn luyện tốt sẽ trở thành sự dũng cảm và chính trực. Vitakkacarita (người hay suy nghĩ) nếu có chánh niệm dẫn dắt sẽ trở thành sự lập kế hoạch cẩn trọng. Điều gây ra đau khổ không chỉ là các sự kiện bên ngoài, mà là việc tâm “diễn giải lặp đi lặp lại” theo tính cách cũ mà không hề hay biết.

Hãy thử quan sát xem dạo này khi có chuyện tác động đến tâm, bạn phản ứng thế nào đầu tiên? Lao vào giải quyết, tức giận, do dự, lo lắng trước, hay tìm lý do để giải thích đến mức không còn cảm giác gì nữa. Câu trả lời đó chính là manh mối cho thấy tính cách nào đang dẫn dắt bạn và đâu là nơi cần bổ sung chánh niệm vào.

Thực hành hôm nay, chỉ cần một điều thôi

Hôm nay, khi cảm thấy lòng bắt đầu xao động, hãy dừng lại một nhịp thở, rồi tự nhủ thầm trong lòng rằng: “Đây là tâm mình đang đi theo lối cũ”. Sau đó, hít vào thở ra ba lần, cảm nhận hơi thở ở đầu mũi hoặc bụng. Chưa cần giải quyết, chưa cần phán xét, chỉ cần nhận biết kịp thời, rồi hãy chọn lời nói hoặc hành động tiếp theo.

Và nếu dạo này sự lo âu hay nỗi buồn quá nặng nề đến mức ảnh hưởng đến việc ăn uống, ngủ nghỉ và sinh hoạt, thì việc trò chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý hoàn toàn không có gì bất thường cả. Đó là một cách chăm sóc tâm hồn đầy sáng suốt, và hoàn toàn có thể song hành cùng việc thực hành chánh niệm.

Chúc bạn biết yêu thương bản thân một cách dịu dàng và nhìn nhận mọi việc đúng như bản chất của nó. Một tâm hồn biết nhận biết kịp thời sẽ luôn nhẹ nhàng hơn trước.